اگر کاندوم بهدرستی استفاده نشود، ممکن است در حین رابطه جنسی پاره شود یا در داخل واژن جابهجا شده و کارایی خود را از دست بدهد. همچنین برخی افراد ممکن است به ماده لاتکس موجود در کاندوم حساسیت داشته باشند. با این حال، در صورت استفاده صحیح، میزان موفقیت این روش در پیشگیری از بارداری حدود ۹۵ درصد برآورد میشود.
3.پیشگیری از بارداری با قرص
استفاده از قرص های ضد بارداری یکی از رایجترین روش های پیشگیری از بارداری در میان زنان است. این روش به دلیل سهولت مصرف و میزان موفقیت بالا (حدود ۹۹ درصد) بسیار مورد توجه قرار دارد و در صورت مصرف منظم، میتواند احتمال بارداری ناخواسته را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
برای استفاده از قرص های جلوگیری از بارداری مانند قرص الدی (LD)، اچدی (HD) یا سایر انواع قرص های هورمونی، بهتر است حتماً با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. پزشک با توجه به شرایط جسمی، سابقه پزشکی و احتمال بروز عوارض جانبی، مناسبترین نوع قرص را برای شما تجویز میکند. قرص های ترکیبی معمولاً حاوی دو هورمون استروژن و پروژسترون هستند، در حالی که قرص های مینی تنها حاوی پروژسترون میباشند. این قرصها با جلوگیری از فرآیند تخمکگذاری در بدن زن، مانع از بارداری میشوند.
4.حلقه واژنی
حلقه واژنی یکی دیگر از روش های هورمونی برای پیشگیری از بارداری است که عملکردی مشابه قرصهای ضدبارداری دارد. این حلقه پس از قرار گرفتن در داخل واژن، بهطور مداوم هورمون آزاد میکند و به مدت سه هفته از بارداری جلوگیری میکند. پس از این مدت، لازم است حلقه را یک هفته قبل از شروع قاعدگی خارج کنید تا چرخه قاعدگی بهطور طبیعی انجام شود.
نکته مهم این است که قرص های ضدبارداری و سایر روش های هورمونی مانند حلقه واژنی از ابتلا به عفونت های مقاربتی جلوگیری نمیکنند. همچنین مصرف نامنظم قرصها میتواند اثر آنها در پیشگیری از بارداری را کاهش دهد. برخی از زنان نیز به دلیل بروز عوارضی مانند نفخ، حالت تهوع، استفراغ، افزایش وزن یا سردرد تمایل کمتری به استفاده از این روش دارند.
5.آی یو دی (IUD) یا دستگاه داخل رحمی
آی یو دی (IUD) یا دستگاه داخل رحمی یکی از روش های بسیار مؤثر و طولانی مدت برای جلوگیری از بارداری است. این وسیله کوچک و T شکل از جنس پلاستیک و مس یا حاوی هورمون پروژسترون ساخته میشود و توسط پزشک یا ارائهدهنده خدمات بهداشتی در داخل رحم قرار داده میشود.
این روش از جمله روش های طولانی مدت و برگشت پذیر پیشگیری از بارداری محسوب میشود و بسته به نوع آن میتواند بین ۳ تا ۱۰ سال از بارداری جلوگیری کند. میزان موفقیت این روش نیز بسیار بالا بوده و حدود ۹۹ درصد برآورد میشود.
آی یو دی های هورمونی با آزاد سازی تدریجی هورمون از لقاح اسپرم و تخمک جلوگیری میکنند. در مقابل، آی یو دی های مسی با آزاد کردن یون های مس محیط رحم را برای حرکت و بقای اسپرم نامناسب میکنند و در نتیجه احتمال بارداری کاهش مییابد.
نکته جالب این است که آی یو دی مسی میتواند به عنوان یک روش اورژانسی برای جلوگیری از بارداری نیز استفاده شود. در صورتی که تا ۵ روز (۱۲۰ ساعت) پس از رابطه جنسی محافظت نشده یا در صورت پاره شدن کاندوم، توسط پزشک در رحم قرار داده شود، میتواند از بارداری جلوگیری کند.
آی یو دی نیز مانند سایر روش های هورمونی و غیربازدارنده، هیچگونه محافظتی در برابر بیماری های مقاربتی ایجاد نمیکند. برخی زنان پس از نصب این وسیله ممکن است تا شش ماه دچار خونریزی، لکه بینی یا نامنظمی قاعدگی شوند که معمولاً پس از مدتی برطرف میشود. همچنین لازم است بدانید که برداشتن آییودی فقط توسط پزشک انجام میشود و با توجه به هزینه نصب و تعویض، میتوان آن را روشی نسبتاً پرهزینه دانست.
6.ایمپلنت ضد بارداری
ایمپلنت، یکی از روش های طولانیمدت، برگشتپذیر و بسیار مطمئن برای پیشگیری از بارداری است. در این روش، یک میله کوچک و انعطاف پذیر زیر پوست بازوی زن قرار داده میشود که به مرور زمان هورمون پروژسترون را آزاد میکند. این هورمون با توقف تخمکگذاری و غلیظ کردن مخاط دهانه رحم، مانع از ورود اسپرم و در نتیجه جلوگیری از بارداری میشود.
از آنجایی که مصرف نامنظم قرص های ضدبارداری میتواند احتمال بارداری را افزایش دهد، ایمپلنت گزینهای مناسب با میزان موفقیت حدود ۹۹ درصد است. تنها نکته این است که برای نصب یا خارجکردن ایمپلنت باید به پزشک مراجعه کنید و این وسیله هر سه سال یکبار نیاز به تعویض دارد.
7.تزریق داروهای ضد بارداری
تزریق آمپول های ضدبارداری یکی دیگر از روش های مؤثر پیشگیری است. در این روش، یک نوع هورمون پروژسترون مصنوعی در عضله باسن یا بازو تزریق میشود و با جلوگیری از تخمکگذاری، بدن زن را تا سه ماه از نیاز به مصرف روزانه قرص بینیاز میکند.
البته این روش نیز ممکن است با نامنظمی قاعدگی، تأخیر در پریود یا خونریزیهای نامرتب همراه باشد. به همین دلیل، پیش از انتخاب این روش بهتر است با پزشک متخصص زنان مشورت کنید تا مناسبترین گزینه را با توجه به شرایط بدنیتان انتخاب نمایید.
عقیم سازی (روش دائمی جلوگیری از بارداری)
عقیمسازی یکی از روش های دائمی پیشگیری از بارداری است که از طریق جراحی انجام میشود و توانایی باروری را به طور کامل از بین میبرد. این روش معمولاً برای افرادی مناسب است که تصمیم قطعی دارند در آینده فرزندی نداشته باشند. عمل عقیمسازی در بیمارستان و در اتاق عمل، معمولاً با بیهوشی عمومی انجام میشود.
در زنان، این روش با نام توبکتومی شناخته میشود و طی آن پزشک متخصص زنان، لوله های رحمی را میبندد تا از رسیدن اسپرم به تخمک جلوگیری شود. در مردان نیز عمل وازکتومی توسط متخصص اورولوژی انجام میشود که در آن لوله های انتقال دهنده اسپرم بسته میشوند تا اسپرم وارد مایع منی نشود.
لازم است بدانید که اگرچه در برخی موارد امکان جراحی برای باز کردن لولهها وجود دارد، اما احتمال بازگشت باروری تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد است. بنابراین پیش از انجام این روش باید با دقت و آگاهی کامل تصمیمگیری کنید.
پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی
برخلاف تصور بسیاری از افراد، شیردهی به تنهایی روش مطمئنی برای جلوگیری از بارداری نیست. اگرچه در ماه های ابتدایی پس از زایمان احتمال بارداری کمتر است، اما با گذشت زمان و بهویژه پس از ۶ ماهگی نوزاد، سطح هورمونهای بدن به حالت طبیعی بازمیگردد و امکان بارداری دوباره افزایش مییابد.
به همین دلیل توصیه میشود در شش هفته اول پس از زایمان از کاندوم استفاده شود و پس از آن، با مشورت پزشک میتوان از روشهایی مانند قرصهای ضدبارداری، حلقه واژنی، ایمپلنت، تزریق هورمونی یا دیافراگم استفاده کرد.
پیشگیری از بارداری اورژانسی (جلوگیری از بارداری بعد از رابطه)
گاهی ممکن است رابطه جنسی بدون استفاده از روش های پیشگیری انجام شود یا کاندوم در حین رابطه پاره شود. همچنین در مواردی مانند رابطه محافظت نشده یا تجاوز جنسی، استفاده از روش های پیشگیری از بارداری اورژانسی میتواند احتمال بارداری ناخواسته را کاهش دهد.
یکی از رایجترین روشها، مصرف قرص های اورژانسی جلوگیری از بارداری است. این قرصها بهتر است هرچه سریعتر پس از رابطه مصرف شوند. اگرچه برخی از آنها تا ۵ روز پس از رابطه جنسی نیز میتوانند اثر داشته باشند، اما بیشترین اثربخشی زمانی است که در ۷۲ ساعت (سه روز) اول مصرف شوند. در این حالت احتمال جلوگیری از بارداری ناخواسته حدود ۸۵ درصد است. این قرصها معمولاً حاوی دوز مشخصی از هورمون های زنانه هستند و ممکن است عوارضی مانند حالت تهوع، استفراغ، تغییر در زمان قاعدگی یا تأخیر در پریود ایجاد کنند.
روش دیگر برای جلوگیری از بارداری اورژانسی، قرار دادن آییودی مسی توسط پزشک است که اگر تا ۵ روز (۱۲۰ ساعت) پس از رابطه جنسی انجام شود، میتواند از بارداری جلوگیری کند.
پیشگیری از بارداری در طب سنتی
در برخی منابع طب سنتی نیز روشهایی برای کاهش احتمال بارداری مطرح شده است. از جمله:
- مصرف روزانه دمنوش جعفری
- نوشیدن چای ریشه گیاه پنبه (حدود دو لیوان در روز)
- مصرف ترکیب دانه هویج وحشی با مقدار زیادی آب
- استفاده از داروی گیاهی گلپر حدود دو هفته قبل از نزدیکی
- استفاده موضعی از برخی مواد طبیعی مانند سرکه سیب یا جوش شیرین به عنوان اسپرمکش طبیعی
با این حال باید توجه داشت که اثربخشی بسیاری از این روشها از نظر علمی بهطور کامل تأیید نشده است و استفاده از آنها نمیتواند جایگزین روش های پزشکی و مطمئن پیشگیری از بارداری شود. بهتر است پیش از استفاده از هر روش سنتی، با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنید.
جمع بندی نهایی بهترین روش جلوگیری از بارداری
بهترین روش جلوگیری از بارداری، روشی است که با شرایط جسمی، سن، سبک زندگی و برنامه فرزندآوری شما هماهنگ باشد. روش های هورمونی مانند قرص، ایمپلنت، آی یو دی و تزریق جزو مطمئنترین گزینهها هستند و تا ۹۹٪ اثرگذاری دارند. کاندوم علاوه بر پیشگیری از بارداری، تنها روشی است که از بیماری های مقاربتی نیز محافظت میکند. روش های طبیعی و سنتی ضریب اطمینان پایینی دارند و نباید بهتنهایی به آنها تکیه کرد.
در شرایط اضطراری، قرص اورژانسی یا آی یو دی مسی میتواند از بارداری ناخواسته جلوگیری کند و در نهایت، عقیمسازی گزینهای دائمی برای افرادی است که تصمیم قطعی برای نداشتن فرزند دارند. انتخاب آگاهانه و مشورت با پزشک متخصص، کلید انتخاب بهترین و ایمنترین روش پیشگیری از بارداری است. در صورتی که نیاز به دریافت خدمات تخصصی در منزل، از جمله مشاوره با پزشک متخصص زنان و دریافت خدمات مربوط به پیشگیری از بارداری دارید، بیمارستان مجازی ارمغان آماده ارائه خدمات در منزل به شماست.