ویروس HPV یکی از شایع ترین عفونت های ویروسی در جهان است و بعضی از انواع آن می توانند در طول زمان زمینه ساز زگیل تناسلی یا برخی سرطان ها شوند. خبر خوب این است که می توان تا حد زیادی از این عوارض پیشگیری کرد. واکسن گارداسیل با ایجاد ایمنی در برابر انواع مهم HPV، یکی از موثرترین روش های پیشگیری محسوب می شود.
اما گارداسیل دقیقا برای چه کسانی مناسب است؟ چند دوز دارد و بهترین سن تزریق آن چه زمانی است؟ در ادامه، همه نکات مهم درباره واکسن گارداسیل را بررسی می کنیم.
واکسن گارداسیل برای چیست؟
واکسن گارداسیل یکی از شناخته شده ترین واکسن ها برای پیشگیری از عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است. HPV گروه بزرگی از ویروس هاست که برخی از انواع آن می توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی و بعضی سرطان ها، از جمله سرطان دهانه رحم شوند.
به همین دلیل واکسیناسیون HPV یکی از مهم ترین روش های پیشگیری از بیماری های مرتبط با این ویروس محسوب می شود. سازمان جهانی بهداشت نیز واکسیناسیون HPV را یکی از پایه های اصلی برنامه پیشگیری و حذف سرطان دهانه رحم می داند.
گارداسیل در انواع مختلفی تولید شده است و نوع گارداسیل 9 یا Gardasil 9 می تواند در برابر 9 نوع HPV، از جمله انواع 6، 11، 16، 18، 31، 33، 45، 52 و 58 ایمنی ایجاد کند. انواع 6 و 11 بیشتر با زگیل تناسلی و برخی انواع دیگر با سرطان های مرتبط با HPV ارتباط دارند.
واکسن گارداسیل از چه بیماری هایی پیشگیری می کند؟
هدف اصلی واکسن گارداسیل، پیشگیری از عفونت با انواع مشخصی از HPV است. این ویروس می تواند از طریق تماس جنسی منتقل شود و در بسیاری از افراد هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی کند. در برخی موارد، عفونت ماندگار با انواع پرخطر HPV می تواند زمینه ساز تغییرات پیش سرطانی و سرطان شود. گارداسیل 9 می تواند در پیشگیری از بیماری ها و ضایعات مرتبط با انواع تحت پوشش واکسن نقش داشته باشد، از جمله:
- سرطان دهانه رحم
- برخی سرطان های واژن و فرج
- برخی سرطان های مقعد
- برخی سرطان های ناحیه سر و گردن مرتبط با HPV
- زگیل تناسلی
- برخی ضایعات پیش سرطانی مرتبط با HPV
البته واکسن گارداسیل از تمام انواع ویروس HPV محافظت نمی کند و دریافت واکسن به معنی حذف نیاز به غربالگری های پزشکی، از جمله غربالگری سرطان دهانه رحم، نیست.
چه کسانی باید واکسن گارداسیل بزنند؟
بهترین زمان دریافت واکسن HPV معمولا پیش از قرار گرفتن در معرض ویروس است. سازمان جهانی بهداشت، دختران 9 تا 14 سال را به عنوان گروه هدف اصلی برای واکسیناسیون HPV معرفی کرده است. با این حال، واکسیناسیون در سنین بالاتر نیز در شرایط مناسب می تواند مورد توجه قرار گیرد.
گارداسیل فقط مخصوص زنان نیست. این واکسن می تواند برای پسران و مردان نیز کاربرد داشته باشد؛ زیرا HPV می تواند در ایجاد زگیل تناسلی و برخی سرطان های مرتبط با HPV در مردان نیز نقش داشته باشد. FDA استفاده از Gardasil 9 را برای زنان و مردان در محدوده سنی مشخص تایید کرده است.
بنابراین، اگر فردی واکسن را در سنین نوجوانی دریافت نکرده باشد، بهتر است درباره مناسب بودن واکسیناسیون در سن بالاتر با پزشک مشورت کند.
واکسن گارداسیل چند دوز دارد؟
تعداد دوزهای مورد نیاز به سن فرد در زمان شروع واکسیناسیون و شرایط سیستم ایمنی بستگی دارد. در اطلاعات رسمی Gardasil 9، برای افراد 9 تا 14 سال معمولا برنامه 2 دوزی با فاصله مشخص در نظر گرفته می شود. برای افراد 15 سال به بالا، برنامه 3 دوزی استفاده می شود. در برنامه سه دوز، دوزها معمولا در ماه های صفر، دو و شش تزریق می شوند.
با این حال، برنامه دقیق واکسیناسیون ممکن است بر اساس دستورالعمل کشور، شرایط فرد و نوع واکسن متفاوت باشد. افرادی که دچار نقص سیستم ایمنی هستند نیز ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشند. بنابراین تعداد دوزها را بهتر است پزشک یا مرکز واکسیناسیون مشخص کند.
آیا بعد از ابتلا به HPV می توان گارداسیل زد؟
یکی از سوالات رایج این است که آیا فردی که قبلا به HPV مبتلا شده است، هنوز می تواند از واکسن استفاده کند؟ در بسیاری از موارد، پاسخ مثبت است؛ زیرا فرد ممکن است به یکی از انواع HPV مبتلا شده باشد اما در برابر سایر انواع تحت پوشش واکسن ایمنی نداشته باشد.
واکسن می تواند برای پیشگیری از عفونت های جدید با انواعی که فرد قبلا با آنها مواجه نشده است مفید باشد. با این حال، نکته مهم این است که گارداسیل یک واکسن پیشگیرانه است و برای درمان عفونت موجود HPV یا درمان زگیل تناسلی و سرطان ایجاد شده استفاده نمی شود.
عوارض واکسن گارداسیل چیست؟
مانند سایر واکسن ها، گارداسیل نیز ممکن است باعث ایجاد عوارضی شود. بیشتر واکنش های گزارش شده خفیف و موقتی هستند. برخی از عوارض احتمالی عبارتند از:
- درد محل تزریق
- قرمزی یا تورم محل تزریق
- سردرد
- خستگی
- تب خفیف
- سرگیجه یا احساس ضعف
در برخی نوجوانان ممکن است بعد از تزریق واکسن گارداسیل احساس غش یا سرگیجه ایجاد شود؛ به همین دلیل معمولا توصیه می شود فرد برای مدت کوتاهی پس از واکسیناسیون تحت نظر باشد. واکنش های آلرژیک شدید نادر هستند، اما در صورت بروز علائم حساسیت شدید باید فورا اقدامات پزشکی انجام شود.
آیا واکسن گارداسیل برای زنان و مردان متفاوت است؟
از نظر نوع واکسن، گارداسیل 9 می تواند برای هر دو جنس استفاده شود، اما شرایط سنی و برنامه تزریق واکسن گارداسیل باید مطابق دستورالعمل مربوط به فرد تعیین شود. دلیل اهمیت واکسیناسیون در مردان این است که HPV فقط به بیماری های مربوط به زنان محدود نمی شود.
برخی سرطان های مقعد، آلت تناسلی و ناحیه سر و گردن و همچنین زگیل تناسلی می توانند با انواع خاصی از HPV ارتباط داشته باشند. بنابراین، محدود کردن واکسن HPV به زنان تصور دقیقی نیست و واکسیناسیون می تواند برای پسران و مردان نیز اهمیت داشته باشد.
آیا واکسن گارداسیل از سرطان جلوگیری می کند؟
گارداسیل به صورت مستقیم سرطان را درمان نمی کند، اما با پیشگیری از عفونت با انواع خاصی از HPV می تواند خطر ابتلا به برخی سرطان های مرتبط با این ویروس را کاهش دهد.
به عنوان مثال، HPV عامل تقریبا تمام موارد سرطان دهانه رحم شناخته شده است و واکسیناسیون پیشگیرانه در کنار غربالگری منظم می تواند نقش مهمی در کاهش بار این بیماری داشته باشد. به همین دلیل واکسن HPV بخشی از راهبردهای جهانی برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم محسوب می شود.
گارداسیل در برابر کدام انواع HPV محافظت می کند؟
| نوع HPV | ارتباط با بیماری | تحت پوشش گارداسیل 9 | اهمیت پیشگیری |
|---|---|---|---|
| HPV 6 | زگیل تناسلی | بله | بالا |
| HPV 11 | زگیل تناسلی | بله | بالا |
| HPV 16 | سرطان دهانه رحم و چند سرطان مرتبط با HPV | بله | بسیار بالا |
| HPV 18 | سرطان دهانه رحم و سایر سرطان های مرتبط | بله | بسیار بالا |
| HPV 31 | انواع سرطان های مرتبط با HPV | بله | بالا |
| HPV 33 | انواع سرطان های مرتبط با HPV | بله | بالا |
| HPV 45 | انواع سرطان های مرتبط با HPV | بله | بالا |
| HPV 52 | انواع سرطان های مرتبط با HPV | بله | بالا |
| HPV 58 | انواع سرطان های مرتبط با HPV | بله | بالا |
نکته: گارداسیل 9 در برابر 9 نوع HPV محافظت ایجاد می کند، اما تمام انواع HPV را پوشش نمی دهد. به همین دلیل واکسیناسیون، جایگزین غربالگری های توصیه شده برای سرطان دهانه رحم نیست.
تعداد دوز واکسن گارداسیل بر اساس سن
| سن شروع واکسیناسیون | تعداد دوز معمول | فاصله تزریق |
|---|---|---|
| 9 تا 14 سال | 2 دوز | دوز دوم معمولا 6 تا 12 ماه بعد |
| 15 سال به بالا | 3 دوز | ماه 0، ماه 2 و ماه 6 |
| افراد دارای ضعف سیستم ایمنی | معمولا 3 دوز | طبق نظر پزشک و برنامه واکسیناسیون |
توجه: برنامه دقیق تزریق ممکن است با توجه به سن، وضعیت سیستم ایمنی، سابقه واکسیناسیون و دستورالعمل مورد استفاده متفاوت باشد؛ بنابراین بهتر است زمان بندی دوزها توسط پزشک یا مرکز واکسیناسیون تعیین شود.
آیا تزریق گارداسیل نیاز به مشورت با پزشک دارد؟
اگرچه واکسن HPV برای بسیاری از افراد قابل استفاده است، اما بهتر است پیش از تزریق، شرایط فرد بررسی شود. سابقه واکنش حساسیتی شدید به دوز قبلی واکسن یا یکی از اجزای آن، وضعیت سیستم ایمنی، سن فرد و شرایط خاص مانند بارداری می توانند در تصمیم گیری برای زمان و نحوه واکسیناسیون اهمیت داشته باشند. همچنین واکسیناسیون در دوران بارداری توصیه نمی شود و معمولا ادامه دوزهای باقی مانده به بعد از بارداری موکول می شود.
تزریق واکسن گارداسیل در منزل
اگر به دلیل مشغله کاری، محدودیت در رفت و آمد یا تمایل به دریافت خدمات درمانی در محیطی آرام و خصوصی، امکان مراجعه به مراکز درمانی را ندارید، تزریق واکسن گارداسیل در منزل می تواند گزینه ای راحت و کاربردی باشد. بیمارستان مجازی ارمغان با ارائه خدمات تزریق در منزل، امکان دریافت واکسن گارداسیل را با هماهنگی و توسط پرستاران مجرب فراهم می کند.
پیش از تزریق واکسن، بررسی شرایط فرد، سن، سابقه واکسیناسیون و موارد منع مصرف اهمیت دارد و بهتر است برنامه دوزهای واکسن با نظر پزشک یا کادر درمان تعیین شود. همچنین پس از تزریق، فرد برای مدت کوتاهی تحت نظر قرار می گیرد تا در صورت بروز واکنش احتمالی، اقدامات لازم انجام شود.
علاوه بر تزریق واکسن گارداسیل در منزل، این مجموعه خدماتی مانند ویزیت پزشک در منزل، انجام آزمایش در منزل و اجاره تجهیزات پزشکی را در تهران و شهرستان های اطراف ارائه می دهد تا افراد بتوانند بدون مراجعه غیر ضروری به مراکز درمانی، خدمات مورد نیاز خود را در محیط منزل دریافت کنند.
جمع بندی واکسن گارداسیل
واکسن گارداسیل یکی از مهم ترین ابزارهای پیشگیری از بیماری های ناشی از ویروس HPV است و به ویژه در پیشگیری از برخی سرطان ها و زگیل تناسلی اهمیت دارد. بهترین زمان واکسیناسیون معمولا پیش از مواجهه با HPV است، اما افراد در سنین بالاتر نیز می توانند درباره مناسب بودن واکسن با پزشک مشورت کنند.
گارداسیل 9 در برابر 9 نوع HPV محافظت ایجاد می کند، اما همه انواع این ویروس را پوشش نمی دهد و جایگزین غربالگری های توصیه شده نیست. انتخاب تعداد دوز و زمان تزریق نیز باید با توجه به سن، شرایط جسمی و دستورالعمل مربوط به واکسن انجام شود.
اگر قصد دریافت واکسن گارداسیل را دارید، بهتر است به جای انتخاب خودسرانه نوع و تعداد دوز، ابتدا با پزشک یا مرکز معتبر واکسیناسیون مشورت کنید تا برنامه مناسب برای شما تعیین شود.
مراقبت های ویژه بعد از عمل های جراحی در منزل
مراقبت تخصصی از بیمار کمایی در منزل
تخلیه سینوزیت چیست؟ هر آنچه باید درباره این روش درمانی بدانید